Verzoeningskruis te Steenstrate

Dit monument ligt langs de Diksmuidseweg op de linkeroever van het kanaal Ieper-IJzer

Het verzoenings-of vredeskruis vervangt het voormalige Franse monument van de gasaanval.  Dit stelde een militair voor die getroffen werd door het gas en met beide handen naar de keel greep, terwijl twee andere militairen reeds gestikt waren. 
Het geheel bestaat uit een platform met drie treden dat gedeeltelijk bedekt is met hardstenen platen en gedeeltelijk met kiezel.  De omheining bestaat uit twaalf rechtopstaande stèles. Op het platform is een ronde grasheuvel aangelegd die afgezet is met rechtopstaande muurplaten uit hardsteen. Vooraan is een brede rechthoekige gedenkmuur. Op de grasheuvel staat een hardstenen voetstuk met een hoog kruis uit aluminium.

Op de rechthoekige gedenkmuur (teksten in vlakreliëf):

-links
"Het monument door het 418de regiment der Franse infanterie in 1929 opgericht om de eerste slachtoffers van de op 22 april 1915 gebruikte stikgassen te gedenken werd in 1942 door de Duitsers vernield"
"De Franse en Belgische oud-strijders hebben het door dit kruis vervangen in een gemeenschappelijke wil tot vrede en verzoening in de wereld"

-
in het midden in een nis een bronzen olielamp met als opschrift "Fraternitas lumen", hieronder op de hardsteen staat "Lampe de la Fraternité "

-rechts
"Erigé en 1929 sur l'initiative du 418ème régiment d'infanterie française"
"Le monument aux premières victimes des gaz asphyxiants lancés par les Allemands le 22 avril 1915 a été détruit par eux en 1942 "
"Les anciens combattants belges et français ont en sa place dressé cette croix avec une volonté commune de réconciliation et de paix dans le monde"


Op de rotonde (uitgehouwen letters) :

-op de rechterkant
"135eme 268eme 290eme 418eme régiments d'infanterie-2eme 4eme bataillons de chasseurs à pied-73eme 74eme 76eme 79eme 80eme 101eme 102eme régiments d'infanterie territoriale "
"1er mixte-génie et artillerie des 45eme 153eme D.I et 87eme D.I.T. 2eme 3eme 4eme 7eme 9eme zouaves-1er 3eme bataillons d'infanterie légère d'Afrique-1er tirailleurs algériens"

-
op de linkerkant
"Grenadiers regiment 1ste en 2de carabiniers-3eme de ligne-4eme de ligne-génie et artillerie des 1ère et 6ème Divisions-artillerie lourde de l'armée"

-op de achterkant
"Emmanuel Lancrenon chanoine titulaire de Notre Dame de Paris à conçu ce monument et préparé sa réalisations avec les architectes Paul Tournon membre de l'Institut et de l'Academie royale de Belgique Pierre Devillers et les entreprises Delhem-Cappeliez-Hénout. La Brugeoise et Nivelles. Ugine Gueugnon"

Het oorspronkelijke monument

Het Vredeskruis vervangt het voormalige Franse monument van de gasaanval, ontworpen door Maxime Real del Sarte. Het stelde een soldaat vóór een kruis voor, die getroffen werd door het gas en met de beide handen naar de keel greep, terwijl twee andere soldaten reeds dodelijk getroffen waren. De architect was Robert Bourin.  Het werd onthuld op 28 april 1929 in aanwezigheid van koning Albert. Er werden toespraken gehouden o.a. door de Franse generaal Gourand en minister Ch. de Broqueville.
Met dit eerste monument werd een beschuldigende vinger naar Duitsland uitgestoken. De realistische uitbeelding van stikkende soldaten en de vermelding dat de Duitsers de eersten waren om gas te gebruiken, werkte blijkbaar op de gemoedsrust van de bezetter tijdens de tweede wereldoorlog. Daarom werd het door de Duitse Trofeeënkompagnie opgeblazen op 8 mei 1941.

In 1954 werd onder impuls van kanunnik E. Lancrenon van de Notre-Dame te Parijs het Comité d'Entente de la Croix de Steenstraete opgericht. Er zou een kruis komen in het teken van de Frans-Belgisch-Duitse verzoening.
De Fransen en de Belgen brachten het geld samen. De wijding van het nieuwe verzoeningskruis had plaats op zondag 25 juni 1961. Onder de aanwezigen was de Franse minister van de Oud-strijders.

Tekst : Robert Missinne op basis van "Zij die vielen als helden" van Mariette Jacobs