Open Monumentendag 1998

Monument zkt. jong temperament (m./v.)

Project basisscholen Langemark-Poelkapelle

'Als je vanzelevens door de Westhoek passeert ...'

 

Langemark-Poelkapelle vulde het thema 'Feest' op een heel bijzondere manier in : leerlingen uit de derde graad van alle basisscholen van de gemeente (zes scholen van drie verschillende schoolnetten uit de vijf dorpen) sloegen de handen inéén om bezoekers op OMD hun eigen streek te leren kennen. Een eerste reden om te feesten dus !

Een tweede reden ? Ja ! In 1998 vieren we het feest van 80 jaar wapenstilstand na de eerste wereldoorlog. Over díe oorlog kunnen ze in de Westhoek meespreken ! Bovendien hadden we op de gemeente nog een bijzondere jarige : de 'Canadien' is wellicht het mooiste en meest indrukwekkende monument uit de hele frontstreek en deze soldaat vierde in de zomer van 1998 zijn 75ste verjaardag.

Daarom vonden de leerkrachten van de zes scholen het een goed idee om samen met hun leerlingen één plaats of monument uit te kiezen om te werken rond dezelfde gebeurtenissen waarnaar de Canadien verwijst : de gasaanvallen van april-mei 1915. Voor het éérst in de geschiedenis werd toen op grootschalige wijze een chemisch wapen (chloorgas) in oorlogsvoering gebruikt.

Het project 'Als je vanzelevens door de Westhoek passeert ...' werd ingediend bij de Koning Boudewijnstichting voor de jongerencampagne 'Monument zkt. jong temperament (m/v)'.  De jury selecteerde het met de volgende beoordeling : "Het project werd positief bevonden door de keuze van de monumenten en de degelijke inhoudelijke uitwerking van het project.  Het is een zeer interessant totaalproject waarbij de netoverschrijdende werking, de deelname van de leerlingen op de dag zelf en de sensibilisering van leeftijdsgenoten belangrijk werden bevonden.  Met dit initiatief worden fundamenten gelegd om jongeren op een plezierige wijze te betrekken bij cultuur en in het bijzonder bij ons patrimonium."

Op Open Monumentendag kon elke bezoeker het resultaat van hun werk kunnen beoordelen.

Deze jongeren stonden te popelen om U op Open Monumentendag rond te leiden !

De 7 OMD-monumenten :
-Gemeentehuis Langemark-Poelkapelle
-Verzoeningskruis Steenstrate
-Carrefour des roses
-Kitchener's Wood
-Canadees monument
-John Condon
-Duitse begraafplaats

 

 

 

GEMEENTEHUIS LANGEMARK-POELKAPELLE

Na de verwoesting tijdens de eerste wereldoorlog werd het vernielde kasteel door burggraaf Raoul-Charles Cotteau de Pattin vervangen door een gebouw met een andere stijl. Het kasteel werd in 1951 door de gemeente aangekocht en na restauratiewerken als gemeentehuis ingericht.
Aan de voorgevel van het gebouw hangt een herinneringsplaat aan de gasaanvallen van 22 april 1915. In het gebouw werkten de leerlingen van de
Vrije Basisschool Langemark rond de fototentoonstelling 'Gas over Langemark'.

 

VERZOENINGSKRUIS TE STEENSTRATE

Dit reusachtige 15 meter hoge aluminiumkruis vervangt het oorspronkelijke stenen monument dat op 8 mei 1941 door de Duitse Trofeeënkompagnie werd opgeblazen. Met dit eerste monument werd een beschuldigende vinger naar Duitsland uitgestoken. De realistische uitbeelding van stikkende soldaten en de vermelding dat de Duitsers de eersten waren om gas te gebruiken, werkte op de gemoedsrust van de bezetter tijdens de tweede wereldoorlog. Het nieuwe monument, een ontwerp van de Franse architect Paul Tournon, werd ingehuldigd op 25 juni 1961 in aanwezigheid van Belgische en Franse oudstrijders. Het staat aan het westelijk uiteinde van het gasfront van 22 april 1915. De leerlingen van de Gemeentelijke Basisschool Bikschote brachten hier hun verhaal.

 

CARREFOUR DES ROSES

De leerlingen van de Gemeenschapsschool Ter Berken leidden ons rond in dit herinneringsparkje dat werd aangelegd voor de twee Franse divisies die op 22 april 1915 het Duitse chloorgas over zich heen kregen. De militairen van de 45ste (Algerijnse) en 87ste (Territoriale) divisies kregen respectievelijk de bijnaam 'Les Joyeux' ('De Onbezorgden') en 'Les pépères' ('De oudjes').
In het parkje vinden we een Bretoens kalvariekruis (uit Louargat) met de afbeeldingen van Christus, O.L.Vrouw en St.-Yves.  Er staat een dolmen van zes ton (uit Henanbihen). We zien er ook een herdenkingsplaat en een heel interessante oriëntatietafel die het gasfront situeert.

 

KITCHENER'S WOOD

Dit 2 meter hoge monumentje is hét monument van de Vrije Basisschool Sint-Juliaan. Het werd pas in 1997 geplaatst en herinnert aan de Canadese bataljons die de eerste tegenaanval verrichtten na de chloorgasaanval.Het monument kwam er op initiatief van de school en alle leerlingen hebben hun namen in een verzegelde fles ín het monument.
Het monument wordt bekroond met een ruwgekapte steen als symbool voor de gaswolk en de boomkruinen van het verdwenen Kitchener's Wood.
Op deze steen staan het eikenblad met eikel, het insigne dat de militairen van beide bataljons nu nog op hun schouder dragen als herinnering aan de gevechten rond het bos.   Op OMD vertelden oudleerlingen van de school over de geschiedenis en de oprichting van het monument.

 

DE CANADIEN

Het Canadees monument, in de volksmond bekend als 'De Canadien', is de jarige onder onze monumenten. Dit beeld werd in de zomer van 1923 ingehuldigd en vierde dus zonet zijn 75ste verjaardag. Daarmee staat de Canadien centraal op Open Monumentendag. Dit monument is wellicht het mooiste uit de hele Ieperse salient en misschien wel van het hele Westerse front. Het bestaat uit een granieten zuil van ongeveer 12 meter hoog. Bovenop zien we het borstbeeld van een Canadese militair die met gebogen hoofd en gericht naar de plaats van waaruit de eerste gaswolken aandreven, lijkt te mediteren over het offer van zijn gesneuvelde kameraden. Zijn handen rusten op de kolf van een geweer met de loop in de grond ("Arms reversed"). Dit laatste is slechts één van de vele (vredes)symbolen.
De leerlingen van de Vrije Basisschool Sint-Juliaan konden er nog andere wetenswaardigheden vertellen.

 

POELKAPELLE BRITISH CEMETERY

In het register van Poelkapelle British Cemetery vinden we o.a. de volgende gegevens : "Condon Pte John 6322 2nd Bn. Royal Irish Regiment 24th may 1915 Age 14 Son of John and Mary Condon of Waterford LVI F8". Deze koele gegevens hebben betrekking op de jongste Britse gesneuvelde uit de eerste wereldoorlog. John werd geboren in juni 1901. Hij meldde zich 16 jaar oud toen hij dienst nam. In april 1915 vertrok hij met zijn eenheid naar het front, zonder dat zijn familie hiervan op de hoogte was. Op 24 mei 1915 sneuvelde hij toen zijn bataljon de laatste Duitse gasaanval van de tweede slag om Ieper te verduren kreeg. De volgende maand zou hij 14 jaar worden ...
De leerlingen van de
Vrije Basisschool Poelkapelle zijn nog net geen leeftijdsgenoten van John. Zij wisten heel wat over hem en de Britse begraafplaatsen.

 

DUITSE MILITAIRE BEGRAAFPLAATS - STUDENTENFRIEDHOF

In een oorlog sterven altijd mensen van meerdere kampen. Deze begraafplaats ontwikkelde zich uit een kleine groep graven uit 1915. Na de oorlog steeg het aantal bijzettingen tot ongeveer 10 000, waaronder zo'n 3 000 studenten-vrijwilligers die sneuvelden tijdens de bestorming van Langemark in het najaar 1914. Daarmee werd de naam 'Langemark' een begrip in Duitsland.
In de vijftiger jaren kende men de ontgravingen van de Duitse militaire begraafplaatsen in de Westhoek. Deze begraafplaats werd als één van de vier Duitse verzamelbegraafplaatsen van Vlaanderen aangeduid. Het bijzettingscijfer groeide tot ruim 44 000 militairen waarvan ruim de helft in één massagraf begraven ligt.
De leerlingen van de
Vrije Basisschool Madonna deden alles over de specifieke situatie van de Duitse begraafplaatsen uit de doeken.